Katma Değerli İş Birlikleri

Son 10 yıldır dünya iş piyasasını saran ve gittikçe yayılan iş ortaklığı ya da işbirliği trendleri var. Bunlardan birincisi “Çekirdek İş”inize (core business) yoğunlaşmak. Diğeri ise özellikle tam rekabetçi ve yoğun pazar oyuncularının olduğu oligopolistik piyasalarda, aşırı rekabetçi stratejinin yerini işbirliği stratejisine bırakmak.

Birinci strateji, özellikle aile  tipi diyebileceğimiz orta hatta büyük ölçekli şirketlerde pek de alışılmamış bir strateji. İlginçtir; dünyadaki en büyük diyebileceğimiz şirketler (Coca Cola, Johnson&Johnson, Unilever, Apple vb…) kendi ana iş alanlarına odaklanırken, ülkemizdeki en büyük şirketler (Sabancı Holding, Koç Holding vb...) üst düzeyde yaygın sektör stratejisi uygulayarak farklı bir büyüme stratejisi uyguluyorlar. Neredeyse her sektörde, odaklanma stratejisi olmadan var oluyorlar. Aslında klasik monopoli oyununda alınması gereken şehirleri, biz farklı sektörlere adapte ediyoruz. Bu sektörü de aldım, kaç sektörü domine ediyorum gibi…

Düşünsenize; Boing ya da Airbus uçak üreten bir firma olsaydınız ölçek ekonomileri nedeniyle sadece kendi ülkenize yatırım yapmaz, tüm dünyayı hedef almak zorunda kalırdınız. Bence bu bizde ülke sınırlarının dışında büyümekle ilgili risk algısından kaynaklanıyor. Bir diğer ifadeyle, yatırım yapmaktan korkuyoruz. Karşılaştığım ve iş yaptığım şirketlerin Türkiye’den çok daha düşük düzeyde risk primi olan ülkelere giderken ne kadar korku dolu olabildiklerini kendi gözlerimle gördüm. Ancak modern dünya artık size kesinlikle kendi ana iş alanınıza odaklanmayı empoze ediyor. Dışa açılmayı kendi başımıza başarmamız piyasa bilinmeyenleri nedeniyle oldukça zor da olsa, diğer ülkelerde belirleyebileceğimiz stratejik iş birlikleri bu bazen geçici olabilecek süreci çok daha pürüzsüz hale getirebiliyor.

Yukarıda sıraladığım trend pek yeni değil ama asıl yeni olan bir diğer “iş alanı odaklı strateji”. İş yaptığınız alanda sadece üretim ve satış faaliyetlerinizi şirketinizde tutarak diğer tüm iş alanlarınızı dış kaynak kullanımı ile desteklemek. Örneğin bir plastik firması iseniz; üretiminizi ve satış faaliyetlerinizi gerçekleştirirsiniz ve insan kaynakları, bilgi işlem, muhasebe gibi tüm işlemleri alanında uzman ve hatta sizden çok daha ucuza mal edebilecek firmalara devredebilirsiniz.

Bir diğer ilginç konu da, dış kaynaklardan alınan uzmanların ilginç bir şekilde sizin kendi personelinizden genellikle daha fazla çalışmalarıdır. Bu hem maliyetlerde azalma getirir hem de işin çok daha uzman ve profesyonelce yapılmasını sağlayabilir. Örnek vermek gerekirse; bir IT sistemi yönetmek için yüksek güvenlikli bir veri saklama ve yönetme merkezine sahip olmak isteseniz milyarlarca dolar yatırım yapmanız gerekiyor. Ancak bunu size sağlayan firmalar aynı anda yüzlerce firmaya bu hizmeti sağladıklarından çok daha ucuza hizmet alabiliyorsunuz. Tabi, ben bir tane bilgi işlemci ile her şeyi halledebilirim diyorsanız, bir daha düşünün derim. Sorunun ne zaman karşınıza çıkacağı pek belli olmuyor bu alanda. Artık bilgi güvenliği her şeyden daha önemli. Bu strateji Jim Collins’in “İyiden Mükemmel Şirket” adlı kitabında çekirdek iş alanına odaklanan şirketlerin diğer şirketlerin nasıl üzerine çıktıkları ile ilgili detaylı bir şekilde anlatılıyor. Size de gerçekten en fazla katma değer üretebildiğiniz ve size en fazla fayda sağlayan asıl işlerinize odaklanmak ve fırsatları yakalamak kalıyor.

Bu çekirdek iş alanı stratejisi ile ilgili bazı adımlar vermek istiyorum. Sadece üzerinde birazcık düşünün. Bakalım neler çıkacak:

  • Oldukça farklılaştırılmış bir çekirdek işiniz olsun, daha da önemlisi personelinizin ve kaynaklarınızın çekirdek iş alanınızı bildiklerinden emin olun. (Bu en önemlisi)
  • Çekirdek iş alanınızdaki müşterilerinizi iyi takip edin. En sadık müşterilerinize odaklanmaya çalışın başlangıçta… İlginç bir şekilde onların satın aldıkları şey ile sizin sattığınız şey arasında farklılıklar olabiliyor. Onların neyi satın aldığı, sizin öncelikli amacınız olmalı. Örneğin Mc Donalds’ın hamburger sattığını düşünebilirsiniz ancak onlar aslında bir gayrimenkul şirketi. Gelirlerinin en önemli bölümü franchise satışları ama sizin neyi satın aldığınızı iyi biliyorlar.
  • Çekirdek iş alanınız dışında sizinle ikame ürün yaratabilecek ya da tamamlayıcı ürünleri olan şirketleri iyi araştırın, hatta dağıtım firmalarının size nasıl katma değer yaratabilecekleri hakkında bol bol beyin fırtınası yapın. Mutlaka iş birliği görüşmeleri için onlarla en az bir defa da olsa bir araya gelerek görüşün.
  • Birlikte taklit edilemez ürünler oluşturun ve dağıtım kanallarınızı müşterinize en hızlı ve en fazla noktadan ulaşılabilir hale getirin.

Diğer bir iş birliği stratejisi ise tam rekabetçi ve oligopolistik piyasalarda haksız rekabete sebep olmadan sektör standartlarını oluşturabilecek ve daha kaliteli hizmet ve ürün alınmasını sağlayabilecek örgütler içerisinde işbirliğinde olmak. Rekabet Kurumu cezaları konusunda sabıkalı olan Hazır Beton sektörünün hoş bir örneği var. Beton üretiminde KGS (Kalite Güvence Sistemi) gibi bir standart getirerek bu alanı düzenlemeye, standartları belirlemeye ve kalite konusunda iş birliği yapmayı başarabiliyorlar. Bu tür örnekler, tüm sektörler için üzerinde düşünülmesi ve iş birliğine gidilmesi gereken alanlar.

Log In or Sign Up

Log in with Facebook

Parolanızı mı unuttunuz? / Kullanıcı adınızı mı unuttunuz?